Page 10 - Demo
P. 10
1.1 Masa dhe peshaFjal%u00eb ky%u00e7emas%u00eb,kilogrampesh%u00eb,forc%u00eb,forca e r%u00ebndes%u00ebs,njutonP%u00ebr t%u00eb matur mas%u00ebn e nj%u00eb trupi, p%u00ebrdorim peshore si kjo ose t%u00eb ngjashme me t%u00eb.Un%u00eb peshoj 35 kilogram%u00ebCili %u00ebsht%u00eb ndryshimi nd%u00ebrmjetmas%u00ebs dhe pesh%u00ebs?A shprehet sakt%u00eb djali n%u00eb figur%u00eb?Masa tregon sasin%u00eb e l%u00ebnd%u00ebs s%u00eb nj%u00eb trupi. Ajo matet me nj%u00ebsi, t%u00eb tilla si: gram dhe kilogram. Masa e djalit %u00ebsht%u00eb 35 kg, por sa %u00ebsht%u00eb pesha e tij?Masa dhe pesha nuk jan%u00eb e nj%u00ebjta gj%u00eb. P%u00ebr t%u00eb kuptuar %u00e7far%u00eb %u00ebsht%u00eb pesha, duhet t%u00eb kujtojm%u00eb fillimisht %u00e7far%u00eb %u00ebsht%u00eb forca e r%u00ebndes%u00ebs (r%u00ebndesa ose graviteti). %u00c7far%u00eb ndodh kur l%u00ebshojm%u00eb nj%u00eb lib%u00ebr nga dora? Libri bie n%u00eb tok%u00eb. Kjo ndodh, sepse Toka t%u00ebrheq t%u00eb gjith%u00eb trupat drejt saj. Forca me t%u00eb cil%u00ebn Toka t%u00ebrheq trupat quhet forca e r%u00ebndes%u00ebs. Sa m%u00eb e madhe t%u00eb jet%u00eb masa e nj%u00eb trupi, aq m%u00eb e madhe %u00ebsht%u00eb forca q%u00eb Toka ushtron mbi t%u00eb. Pesha e nj%u00eb trupi %u00ebsht%u00eb forca q%u00eb ai ushtron mbi mb%u00ebshtet%u00ebsen e vet horizontale apo mbi sust%u00ebn ku varet, si pasoj%u00eb e forc%u00ebs s%u00eb r%u00ebndes%u00ebs q%u00eb vepron mbi t%u00eb. Mbi trupat me mas%u00eb m%u00eb t%u00eb madhe ushtrohet forc%u00eb r%u00ebndese m%u00eb e madhe. P%u00ebr rrjedhoj%u00eb, ata m%u00ebshojn%u00eb m%u00eb shum%u00eb mbi trupat ku mb%u00ebshteten, pra kan%u00eb dhe pesh%u00eb m%u00eb t%u00eb madhe.Nj%u00ebsia mat%u00ebse e pesh%u00ebs %u00ebsht%u00eb njutoni (N). Ka marr%u00eb k%u00ebt%u00eb em%u00ebr n%u00eb nder t%u00eb shkenc%u00ebtarit Isak Njuton, i cili qe i pari q%u00eb shpjegoi %u00e7%u2019jan%u00eb forcat.Matja e mas%u00ebs dhe e pesh%u00ebsMasa dhe pesha jan%u00eb gj%u00ebra t%u00eb ndryshme, prandaj maten n%u00eb m%u00ebnyra t%u00eb ndryshme.N%u00eb Tok%u00eb, trupi me mas%u00eb 1 kg peshon rreth 10 N, ai me mas%u00eb 2 kg peshon 20 N... etj.1Forca dhe energjia8Mas%u00ebn m%u00eb t%u00eb madhe e kan%u00eb 10 g pupla apo 10 g r%u00ebr%u00eb?
